ثبت قنات قصبه گناباد در یونسکو بستر توسعه پایدار گردشگری منطقه

به گزارش گنابادتایمز و به نقل از گناباد۲۰؛ نگار سرتیپ زاده گفت: قنات قصبه گناباد از جنبه های گوناگون به خصوص فناوری، مدیریتی، فرهنگ عامه و مناظر طبیعی می تواند به عنوان مهمترین جاذبه گردشگری گناباد و حتی خراسان رضوی یا کشور مطرح باشد و ثبت آن در یونسکو روند این مهم را تسهیل می کند.
وی برقراری تعامل و تعادل نظام مند میان ظرفیتهای محلی و انتقال و ارتقاء اقتصادی در جهت تامین آینده ای مطمئن و سودمند برای محیط زیست و توسعه کمی و کیفی فرهنگی منطقه را از دیگر مزیتهای ثبت قنات قصبه گناباد در فهرست آثار جهانی یونسکو دانست.
سرپرست پایگاه قنات قصبه گناباد گفت: ثبت جهانی این قنات به عنوان یک عامل مهم تامین آب منطقه از ۲۵۰۰ سال پیش تاکنون با وجود تداوم پدیده خشکسالی طی سالهای اخیر، کاهش رطوبت، بارندگی و منابع آب سطحی از اهمیت زیادی برخوردار است.
وی افزود: ارسال پرونده قنات قصبه گناباد برای ثبت در فهرست آثار جهانی یونسکو از سالهای گذشته مطرح بوده و در یک سال اخیر با قوت هرچه بیشتر مورد توجه قرار گرفت.
سرتیپ زاده ادامه داد: گروه ارزیاب سازمان یونسکو شهریور ماه گذشته برای بررسی این موضوع از قنات قصبه گناباد بازدید کرد و مراحل نهایی ثبت دائمی و جهانی این اثر تاریخی اوایل سال آینده انجام می شود.
وی گفت: برای معرفی شایسته، تقویت آگاهی و حمایت عمومی از این اثر مهم تاریخی مذاکراتی با مراکز دانشگاهی و تشکلهای غیردولتی مرتبط انجام شده و فعالیتهای مشترکی در دست انجام است.
سرتیپ زاده افزود: برای آماده سازی بستر گردشگری و معرفی شایسته تر این اثر تابلوهای معرفی و جهت نما در طول مسیر قنات نصب و در مسیر کوچه باغها سازماندهی لازم انجام شد.
وی ادامه داد: همچنین برای حفاظت موثر از قنات قصبه گناباد میله های عرصه در حریم و در مسیر آن نصب و لایروبی بخشی از قنات انجام شد که این لایروبی موجب افزایش دبی آب و مشخص شدن قسمتهای در معرض تخریب آن شد لذا با همکاری دست اندرکاران ذیربط اقدامهای مقتضی برای جلوگیری از روند تخریب به عمل آمد.
قنات به مجرای تونلی شکلی اطلاق می شود که برای تامین آب زیر زمین حفر می شود تا آب در آن جریان یابد.
این مجرا در عمق زمین برای ارتباط دادن رشته چاههایی که از مادرچاه سرچشمه می گیرد به منظور هدایت و مدیریت آب برای کشاورزی و سایر مصارف بکار گرفته می شود.
این کانال ممکن است تا رسیدن به سطح زمین هزارها متر طول داشته باشد و سرانجام آب آنها به روی سطح زمین می آید که به این محل دهانه کاریز، سرقنات و یا مظهر قنات می گویند.
فناوری ساخت قنات اوایل هزاره اول قبل از میلاد در مناطق خشک کوهستانی ایران توسعه پیدا کرد و به کشاورزان این مناطق اجازه داد در دوره های طولانی خشکی که آب سطحی پیدا نمی شود به کشاورزی بپردازند.
از این میان قنات قصبه گناباد یکی از پدیده های حیرت انگیز ساخته دست بشر و نمادی از سازگاری انسان با طبیعت در کوی شرقی گناباد محلی مشهور به برج علی ضامن در داخل رسوبهای ریزدانه آغاز شده و طول آن به بیش از ۳۳ کیلومتر می رسد.
این قنات از یک رشته اصلی و شش رشته فرعی تشکیل شده که در مجموع ۴۲۷ میله چاه دارد و عمیق ترین آنها به حدود ۳۰۰ متر می رسد.
قنات قصبه از ۲۵۰۰ سال قبل و در زمان هخامنشیان برای تامین آب شرب در منطقه گناباد ایجاد شده و همچنان در تامین آب این منطقه نقش آفرین است.
قطعه سفالهای پراکنده در اطراف دهانه چاههای این قنات حاکی از این است که رشته قصبه واقع در کانال اولیه اصلی قنات بوده که در زمان هخامنشیان حفر شده و به دنبال آن رشته های دیگر قنات در مواقع خشکسالی حفر شده اند.
ریزش پی در پی قنات پیشینیان را به یافتن راه چاره ای ترغیب کرد که طی آن در فاصله ۶۸۳ متری، قنات را به دو شاخه تقسیم کنند تا در صورت ریزش و بسته شدن یکی از کانالها آب از دیگری خارج شده و در داخل انباشته نشود.
قنات قصبه گناباد به لحاظ موقعیت و قدمت آن یکی از بهترین مکانهای گردشگری این شهر محسوب می شود و هر ساله گردشگران بسیاری را به خود جذب می کند.
شهرستان گناباد دارای ۲۵۰ اثر تاریخی و معنوی است که از این تعداد ۱۴۲ اثر به ثبت آثار ملی رسیده است.
چهار موزه باستانشناسی، مردمشناسی، آب و موزه روستایی زعفران هم در گناباد برای بازدید علاقه مندان دائر است.