روایت بحران شن های روان و تثبیت آن در شهرستان گناباد و ضرورت نگاهی همگانی

به گزارش گنابادتایمز به نقل از ایرنا ، حقیقت این است که در چند سال اخیر افزایش گرد و غبار، نوسانهای جوی و طغیان ریزگردها بارها علائم هشدار دهنده خود را آشکار کرده بود اما توفان شدید اخیر یک واکنش جدی از سوی طبیعتی بود که همه این سالها زخمی و آزرده در محاق فراموشی افتاده است.

صرف نظر از همه عوامل و دلائل موثر، نمی توان از غفلت عمیق ، سوء تدبیرها و تساهل عمومی در برخورد با محیط زیست و منابع طبیعی و بروز شرایط کنونی چشم پوشی کرد.

اگر قرار است در جو حساسیت های مقطعی متوقف نمانیم و اراده جمعی متولیان و عموم مردم معطوف به چاره اندیشی، ریشه یابی، برنامه ریزی، تصحیح شیوه های ناکارآمد و پایان دادن به غفلت ها باشد ناگزیر از مرور تجربه های گذشته، درس آموزی و نیز نقد عملکردها هستیم.

از سویی ارج گذاری به تلاش ها و خدمات ارزنده ای که انجام شده نیز مسوولیت ما است و افزون بر همه اینها، وقوف به این مساله است که بحران کنونی دامنه های وسیع تری از جغرافیای گناباد دارد و بی تردید معلول برخی عوامل متفاوت غیرقابل کنترل در سطح شرق کشور نیز می باشد.

این مطلب اشاره ای به سابقه اجرای طرح تثبیت شن و نظرات برخی از مدیران وقت و کارشناسان منابع طبیعی درباره وضعیت زیست محیطی شهرستان دارد و نیز به چگونگی شکل گیریکمربند سبز شهرستان و نیز جنگل ˈقو‍ژد ˈو البته تخریب و نابودی تدریجی آن پرداخته تا زمینه ای برای نقش آفرینی همگانی و حساسیت نسبت به این وضعیت در این حوزه شویم.

مساله ای که متوجه سلامت روان ، جسم ، فرهنگ ، معیشت ، اقتصاد و همه وجوه زیستی یک شهر است و اکنون بیش از هر زمان دیگری ضرورت ، اولویت و اهمیت خود را نمایانده است.

همه کارشناسان بر این باور هستند که تعداد وقوع و انرژی وقوع توفان ها و حرکت شن های روان در مناطقی که پوشش گیاهی ندارند ،افزایش می یابد.

در این بین در مناطق خشک و کم باران مثل شهرستان گناباد اجرای طرح هایی مانند طرح تثبیت شن ، بذرپاشی، بوته کاری و توسعه پوشش گیاهی به شکل مطالعه شده و با رویکرد کارشناسی پس از شناسایی دقیق کانون های بحران از اهمیت بالایی برخوردار است.

ضمن آنکه حفاظت از مراتع و منابع طبیعی تجدید شونده و بهره برداری صحیح از منابع طبیعی ، آموزش همگانی ، رسیدگی به نیازها و مشکلات دامداران برای جلوگیری از چرای مفرط مراتع و بوته کنی و پرهیز از شیوه های غیر حرفه ای و رویکردها غیر علمی زودبازده اما سطحی و نازل ، می تواند راهگشا باشد.

اما آنچه بیش از همه می تواند تاثیر گذار باشد حساسیت و عزم همگانی و مشارکت مردمی در این زمینه است تا کار در سطحی تاثیر گذار اجرا و تداوم و حمایت شود.

به همین دلیل بیابان زدایی به عنوان یک اندیشه جهانی همیشه مطرح بوده است و در این راستا به دنبال تخریب اراضی توام باخشکسالی ها و قحطی شدید اوایل دهه 1970 به خصوص در آفریقا موضوع بیابان زایی به عنوان یک معضل جهانی مطرح شد.

به گونه ای که در سال 1992 سران کشورها در کنفرانس زمین ، این بلای قرن بیستم را به طور جدی مد نظر قرار داده و فصل 12 دستور کار قرن 21 را به این موضوع اختصاص دادند.

پس از آن کمیته ای بین المللی تحت نظر سازمان ملل راه اندازی شد که پس از بحث ها و مذاکرات طولانی سرانجام بعد از سه سال در 17 ژوئن 1994 (1372) با عنوان کنوانسیون مقابله با بیابان زایی نهایی گردید.

اکتبر همان سال این معاهده در پاریس آماده امضا شد که جمهوری اسلامی ایران سومین کشور امضاء کننده آن بود.

در سال 1373 با ابلاغ رییس جمهوری وقت کمیته ملی بیابان زایی کشور به ریاست وزیر جهاد سازندگی (وقت) و عضویت 9 وزارتخانه و سازمان تشکیل شد و در نهم دیماه سال 1375 متن کنوانسیون بیابان زایی از تصویب نمایندگان مجلس شورای اسلامی گذشت و ایران به طور رسمی به عضویت آن درآمده و متعهد به اجرای مفاد آن گردید.

در ماده 2 هدف کنوانسیون ، بیابان زدایی و کاهش اثرات خشکسالی در کشورهای مبتلا عنوان شده و دستیابی به این هدف مستلزم توجه به آن در راهبردهای جامع بلند مدت بوده که همزمان روی بهبود و تولید اراضی (اعم ازمنابع طبیعی و کشاورزی ) احیاء و حفاظت و مدیریت پایدار منابع آب و خاک متمرکز شده و در نهایت به بهبود شرایط زندگی مردم ( به ویژه آنان که امرار معاششان وابسته به این منابع می باشد) بیانجامد